Beth yw opera?

Popeth mae arnoch chi angen ei wybod am opera


Stori sy’n cael ei hadrodd drwy gyfrwng geiriau a cherddoriaeth yw opera (y gair Eidaleg am ‘waith’). Mae’r gerddorfa’n chwarae’r gerddoriaeth yn y pwll o dan y llwyfan. Ar y llwyfan, daw’r cantorion â’r stori’n fyw drwy actio a chanu’r geiriau (a elwir yn ‘libreto’) i’r gerddoriaeth sy’n cael ei chwarae gan y gerddorfa, yn debyg iawn i sioe gerdd. Yr hyn sy’n gwneud opera’n wahanol i sioe gerdd yw nad yw lleisiau’r cantorion yn cael eu chwyddo gan ficroffonau ac mae’r gerddorfa yn llawer mwy ac yn chwarae’n gwbl fyw. Mae hyn yn creu sain fwy, a mwy dramatig ac yn dwyn y gynulleidfa i mewn i’r stori.


Cenir y prif gymeriadau gan ‘unawdwyr’ sy’n aml yn artistiaid gwadd sy’n gweithio’n llawrydd ac yn perfformio gyda gwahanol gwmnïau opera. Amgylchynir y prif gymeriadau gan y Corws. Mae’r Corws yn cynnwys ugain o fenywod ac ugain o ddynion sydd, yn ddibynnol ar yr opera, naill ai’n rhoi sylwadau am y prif ddigwyddiadau neu weithiau’n bwrw’r stori yn ei blaen eu hunain. Bydd aelodau’r Corws hefyd yn ysgwyddo rhai o’r rolau llai mewn rhai operâu. Y Corws yw’r hyn sy’n gwneud opera yn arbennig, nhw yw’r ddolen ddynol sy’n ein dwyn ni’r gynulleidfa yn nes at yr emosiynau sy’n cael eu mynegi ar y llwyfan, rydym ni’n teimlo’r hyn y maen nhw’n ei deimlo. Rhaid i opera gael ei phrofi’n fyw, fel y disgrifia David Pountney ‘profiad cyfunol ydyw’, mae’n ymwneud â’r gynulleidfa, y chwaraewyr yn y pwll a’r cantorion ar y llwyfan oll wedi’u huno yn y stori honno.


Mae saith math allweddol o leisiau i’w cael:


Soprano – Hwn yw’r llais benywaidd uchaf ac fe’i cysylltir yn aml ag arwres yr opera megis Cio-Cio-San yn Madam Butterfly. Ymysg y sopranos enwog y mae Maria Callas, Dame Joan Sutherland, Anna Netrebko, Lesley Garrett, Rebecca Evans a Nuccia Focile.


Mezzo Soprano – Y llais benywaidd canolig. Mae’n llais tywyllach na’r soprano, yn gysylltiedig ag amrywiol rolau ac fe’i defnyddir yn aml i bortreadu cymeriadau menywod cymhleth iawn megis Carmen. Ymysg y mezzo sopranos enwog y mae Teresa Berganza, Cecilia Bartoli a Katherine Jenkins.


Contralto – Categori isaf y llais benywaidd. 


Tenor – Llais gwrywaidd uchel. Fe’i cysylltir gan amlaf gyda’r arwr mewn opera megis Rodolfo yn La boheme ac Alfredo yn La traviata. Ymysg y tenoriaid enwog y mae Luciano Pavarotti, Placido Domingo, Dennis O’Neill, Russell Watson ac Alfie Boe.


Bariton – Y llais gwrywaidd canolig. Mae Baritonwyr yn aml yn canu’r rolau comig neu’r dihirod, neu gyfaill i’r prif gymeriad gwryw. Ymysg y baritonwyr enwog y mae Syr Thomas Allen, Gerald Finley a Simon Keenlyside.


Bas – Y llais gwrywaidd dyfnaf. Fe’i cysylltir yn aml â’r rolau comig neu’r dihirod. Bas-bariton yw Bryn Terfel.


Uwchdenor - Y llais gwrywaidd uchaf sy’n cael ei ddefnyddio i raddau helaeth mewn operâu cynnar a Baróc. Ymysg yr Uwchdenoriaid enwog y mae James Bowman, Andreas Scholl a David Daniels.