Adolygiadau Wagner Dream

12 Mehefin 2013

“fframwaith hudolus yn weledol ar gyfer yr opera fodern bwysig hon.” The Telegraph

Pan gafodd opera atgofus a hardd Jonathan Harvey, Wagner Dream, ei pherfformio am y tro cyntaf yn Luxembourg yn 2007, dim ond un agwedd siomedig oedd yn perthyn i’r fenter gyfan: cyffredinedd libreto Jean-Claude Carriere. Nawr, gydag Opera Cenedlaethol Cymru yn llwyfannu’r gwaith am y tro cyntaf ym Mhrydain, mae’r llinellau "Hoffech chi ddishgled o de" yn cael eu cuddio gan y penderfyniad i gyfieithu’r darn Bwdhaidd yn y ddrama i Pali – iaith goll bron y Bwdha ei hun – a throi sgyrsiau’r teulu Wagner i Almaeneg.

Fel y defnydd ymddangosiadol wrthun, ond barddonol yn y pen draw, o Sanskrit yn Satyagraha gan Glass, mae’r cam hwn yn effeithiol iawn yng nghyd-destun darn sy’n edrych yn ddychmygus ar sut un fyddai opera arfaethedig Wagner am chwedl Fwdhaidd. Wedi’i lleoli yn Fenis ar ddiwrnod olaf bywyd y cyfansoddwr, mae popeth yn gwau gyda’i gilydd yn erbyn cefndir o argyfwng personol a domestig y bore hwnnw yn 1883.

Ac yntau’n cael trawiad ar y galon, mae Wagner yn profi gweledigaethau Bwdhaidd sy’n ei arwain at blot y gwaith, Die Sieger, y mae wedi bod yn anelu at ei gyfansoddi am hanner ei fywyd. Mae opera Harvey yn datgelu Pakati, morwyn o ddosbarth isel sydd mewn cariad â mynach, fel yr olaf yn llinach Wagner o arwresau achubol sy’n ymestyn o Senta i Kundry, ac yn ein hatgoffa ni sut daeth themâu Die Sieger – angerdd a phurdeb, ymwadiad ac achubiaeth – yn rhan o Parsifal.

Wagner Dream yn ddigwestiwn yw gwaith mwyaf hunan-ddiffiniol Harvey, a fu farw o’r clefyd niwronau motor fis Rhagfyr y llynedd. Fe wnaeth ei synfyfyrdodau Bwdhydd ef ei hun ysbrydoli sgôr sy’n ein harwain i deyrnasoedd gweledigaethol, gan gymysgu cerddorfa a gwaith electronig byw i adleisio cysgod o fyd sain Wagner a rhywbeth mwy egsotig, ac yn WNO mae Nicholas Collon yn eu cymysgu â baton llyfn i greu Harvey pur.
Mae llinellau hawdd eu canu Harvey yn annog cymeriadu cynnil, yn enwedig gan Claire Booth ar ei siwrnai at oleuni fel Pakati. Mae Richard Wiegold yn canu gyda chynhesrwydd angerddol fel Vairochana, a ddaw’n arweinydd ysbrydol Wagner. Wagner ddioddefus Gerhard Brössner sy’n arwain y cast o actorion nad ydynt yn canu, sy’n cynnwys cymeriadau fel y Saesnes Carrie Pringle, un o’r Morwynion Blodau gwreiddiol yn Parsifal a chariad olaf y cyfansoddwr yn ôl y sôn.

Gyda chynllunio gan Jean Kalman, mae cynhyrchiad Pierre Audi yn llawn symlrwydd hyfryd, gan gymysgu llymder â lliwiau’r India ond eto’n portreadu’r ddau fyd sy’n cyfarfod yma: fframwaith hudolus yn weledol ar gyfer yr opera fodern bwysig hon.

Adolygiad gan John Allison ar gyfer The Telegraph.

Rhagor o adolygiadau yn The Guardian, The Arts Desk a The Stage.