"Cyfaredd y llwynoges yn eich hudo" - The Guardian

27 Chwefror 2013

Mae’r awra a gyflëid mor hudolus yn y cynhyrchiad hwn yn ôl yn 1980 – pan y’i crëwyd gan David Pountney ar gyfer Scottish Opera ac Opera Cenedlaethol Cymru – bellach wedi ailymddangos un rhan o dair o ganrif yn ddiweddarach. O gofio bod opera Janáček yn ymdrin â chylch bywyd a’r broses dragwyddol o ymadnewyddu, mae ei dychweliad yn ymddangos yn berffaith briodol – yn enwedig gan y gall y llwyfaniad hwn hawlio ei fod bron yn berffaith. Roedd dull Pountney o fynd ati a chynlluniau dychmyglon, uwch swyddogaethol y ddiweddar Maria Bjørnson yn gosod meincnod: mae’r neidr gantroed a’i chonsertina, yn ogystal â’r mosgito a’i drwnc bygythiol, yn dal yn hyfrydwch pur. 


Fel y llwynoges Bystrouška, roedd gan y soprano Sophie Bevan dôn hufennog ond bywiog; roedd ei chyfaredd fel y llwynoges yn eich hudo. Eto tynged Bystrouška yw cael ei dal, a’r berthynas symbolaidd rhwng dyn (y potsiwr a’r coedwigwr yn enwedig) a natur, heb sôn am y ffin denau rhwng bywyd a marwolaeth a awgrymir drwy’r amser gan sgôr aflonydd Janáček, oedd yn dal y sylw yma. Mae’r syniad o ddwy ochr natur – un yn hynaws, a’r llall yn goch mewn dant a chrafanc – hefyd yn cael ei archwilio’n chwareus: mae’r llwynoges yn lladd pob ysglyfaeth heb ddim cosb, ac wrth gyflwyno’r operâu gefn yn gefn yn ei dymor thematig Eneidiau Rhydd, mae Pountney yn gwahodd y gymhariaeth gyda Lulu o waith Berg a’r rhai sy’n dioddef dan ei llaw hithau. Mae’r bwyd i genawon Bystrouška hefyd yn ddeunydd cnoi cil i’r gynulleidfa. 


Roedd y cyfarwyddwr a’r coreograffydd Elaine Tyler-Hall yn sefyll uwchben yr hyn a ymddangosai’n iaith wedi ei phoblogeiddio ychydig, wedi ei diweddaru ar gyfer oes newydd. Ond hyd yn oed os oedd y swyn cynhenid diniwed weithiau wedi ei leihau, roedd y joie de vivre a’r rhan a gymerid gan gymaint o blant wedi’u hyfforddi gystal yn gwthio pethau’n ôl yn y cyfeiriad iawn. Roedd castio Jonathan Summers fel y coedwigwr yn rhoi dilysrwydd athronyddol i gymod terfynol y cymeriad â bywyd - ac felly â marwolaeth - tra oedd Lothar Koenigs yn arwain lluoedd Opera Cenedlaethol Cymru gyda chydymdeimlad mawr. 


Adolygiad gan Rian Evans